Je vous invite à m’écouter tous,
Êtres sacrés, humbles et puissants enfants du Web.
Tu veux, ô lecteur assidu, que je révèle les destinées primitives,
Des dieux et de leurs enfants les plus déconsidérés, dont j’aie connaissance.
Dans certains chapitres, des repères de lecture sont là pour t’aider à reprendre une lecture interrompue.
Mais qu'est-ce qu'un conte,
sinon une vision différente
de la réalité ?
Jean Van Hamme
भेड़िया
Je viens de découvrir l’hilarité. Figure-toi que j’étais dans la tête de l’un de tes congénères quand il apprit la stupéfaction de chercheurs devant le comportement « vraiment intelligent, vraiment incroyable et sophistiqué d’une louve ». Puis d’un loup. Stupéfaction, n’en croyait pas ses yeux, épaté, surprise, ébahissements et autres manifestations d’incrédulité devant une évidence. Cela m’aurait fait hurler de rire… si j’avais eu les organes adéquats.
Mais revenons à la chronologie approximative des événements, faits et agissements dont j’ai eu connaissance.
Dès le matin suivant cette triste huitième nuit d’aedrini, la soubrette quitta le château pour se rendre chez une “sorcière” — dont celles qui connaissaient les talents de guérisseuse ne soufflaient le nom qu’à des femmes sûres. Elle lui fit part de ses inquiétudes. La ban-draoidh lui répondit qu’il était surprenant qu’elle ait perçu des mouvements de l’enfant à ce stade de la grossesse : ces mouvements étaient plutôt des réactions incontrôlées du corps au mal-être de sa maîtresse, lui expliqua-t-elle.
Sa catalepsie actuelle l’inquiétait davantage. Elle lui demanda de revenir le lendemain : elle devait aller cueillir certaines herbes pour préparer une potion.
À l’approche de la neuvième nuit d’aedrini, comme elle en avait pris l’habitude, la chambrière installa Aubierge auprès de la fenêtre ; elle était baignée par une lune gibbeuse, presque pleine.
Elle s’assit près de sa maîtresse et lui conta Aislingiu Óenguso Maicc in Dagdai21.
Ce qui aurait pu lui coûter la vie. Elle pensait que, seule avec Aubierge, elle pouvait en toute sécurité narrer une légende païenne.
Ce n’est pas parce qu’un indiscret t’a révélé l’existence des beornas wiðinnan þá weallas que ce n’est pas le secret le mieux gardé de Shannon.
Non, ce n’est pas moi. Moi je me suis contenté de t’informer que celui chargé d’épier ce qui se passait et se disait dans la chambre de Aubierge avait été relevé de cette fonction — et non remplacé. Mais c’est “l’autre” qui t’a appris la création et le rôle de cette unité.
Toujours est-il que si celui qui espionnait la chambre n’avait été affecté ailleurs, elle eût succombé dès le lendemain.
Mais revenons au dieu de la jeunesse, de l’amour et de l’inspiration poétique.
Oui, tu as une excellente mémoire : c’est bien l’Aengus à qui Scáthach a comparé Chandra. Mais An t-Eilean Sgitheanach n’est pas Shay : non seulement son nom diffère, mais tes congénères étant ce qu’ils sont, les différents peuples content des récits distincts.
Là-bas il possède une harpe d’or dont la musique rend jeunes gens et jeunes filles amoureux.
Ici, il est toujours accompagné de quatre oiseaux. Ses baisers se transforment en oiseaux qui sifflent des chants d’amour qui rendent jeunes gens et jeunes filles amoureux.
Óengus l’inspira-t-il ? Mais elle récita à sa maîtresse, un récit oral en ceilteach.
Boí Óengus in n-aidchi n-aili inna chotlud. Co n-accae ní, in n-ingin cucci for crunn síuil dó. Is sí as áilldem ro boí i n-Ére. Luid Óengus do gabáil a llámae dia tabairt cucci inna imdai. Co n-accae ní; fo-sceinn úad opunn. Nícon fhitir cia árluid húad. Boí and co arabárach. Nípo shlán laiss a menmae. Do-génai galar ndó in delb ad-condairc cen a haccaldaim. Nícon luid biad inna béolu. Boí and do aidchi dano aithirriuch. Co n-accae timpán inna láim as bindem boíe. Sennid céol [n]dó. Con-tuil friss. Bíid and co arabárach. Nícon ro-proindig dano arabárach.
Blíadain lán dó os sí occa aithigid fon séol sin condid corastar i sergg. Nícon epert fri nech. F-a-ceird [i sergg] íarum ocus ní fitir nech cid ro mboí. Do-ecmalldar legi Érenn. Nícon fhetatar-som cid ro mboí asendud. Ethae co Fingen 22, liaig Conchobuir. Do-tét-side cucci. Adgninad-som i n-aigid in duini a ngalar no bíth for ocus ad-gninad din dieid no théiged din tig a llín no bíth co ngalar and.22
Atngládastar for leith. “Ate, nítat béodai do imthechta,” ol Fingen “Sercc écmaise ro carais.” “Ad-rumadar mo galar form,” ol Óengus. “Do-rochar i ndochraidi ocus ní ro-lámar a epirt fri nech,” [ol Fingen]. “Is fír deit,” ol Óengus. “Do-m-ánaic ingen álaind in chrotha as áilldem i n-Ére co n-écusc derscaigthiu. Timpán inna lláim, conid senned dam cach n-aidchi.” “Ní báe,” ol Fingen; “do-rogad duit cairdes frie; ocus foítter úait cossin mBoinn 23, cot máthair, co tuidich dot accaldaim.”23
Tíagair cuicce. Tic iarum in Boann. “Bíu oc frepaid ind fhir se,” ol Fingen, “d-an-ánaic galar n-ainchis.” Ad-fíadot a scéla don Boinn. “Bíd a fhreccor céill dia máthair,” ol Fingen. “D-an-ánaic galar n-ainchis; ocus timchelltar húait Ériu uile, dús in n-étar húait ingen in chrotha so ad-condairc do macc.” Bíid oc suidiu co cenn mblíadnae. Nícon fhríth ní [ba] chosmail dí. Is iar sin con-gairther Fingen doib aithirriuch. “Nícon fhríth cobair isindísiu,” ol Boann. As-bert Fingen: “Foítter cossin nDagdae 24 tuidecht do accaldaim a maicc.”24
Tíagair cossin nDagdae. Ticc-side aithirriuch. “Cid diandom chomgrad?” “Do airli do maicc,” ol in Boann. “Is ferr duit a chobair. Is liach a dul immudu. At-tá i siurgg. Ro car seircc écmaise ocus ní roachar a chobair.” “Cia torbae mo accaldam?” ol in Dagdae. “Ní móo mo éolas in-dáthe-si.” “Móo écin,” ol Fingen. “Is tú rí síde 25 n-Érenn; ocus tíagar úaib co Bodb 26, ríg síde Muman, ocus is deilm a éolas la hÉrinn n-uili.”2526
Ethae co suide. Feraid-side fáilti friu. “Fo chen dúib,” ol Bodb, “a muinter in Dagdai.” “Is ed do-roachtmar.” “Scéla lib?” ol Bodb. “Atáat linni: Óengus macc in Dagdai i siurgg dá blíadnae.” “Cid táas?” ol Bodb. “Ad-condairc ingin inna chotlud. Nícon fhetammar i n-Ére cia hairm i tá ind ingen ro char ocus ad-condairc. Timmarnad duit ón Dagdae co comtastar húait fond Érinn ingen in chrotha sa ocus ind écuisc.” “Con-díastar” ol Bodb, “ocus étar dál blíadnae friumm co fessur fis scél.”
Do-lluid cinn blíadnae co tech mBuidb co Síd al Femen. “To-imchiullus Érinn n-uili co fuar in n-ingin oc Loch Bél Dracon oc Crottaib Cliach,” [ol Bodb]. Tíagair úaidib dochum in Dagdai. Ferthair fáilte friu. “Scéla lib?” ol in Dagdae. “Scéla maithi; fo-fríth ind ingen in chrotha so as-rubartaid. Timmarnad duit ó Bodb. Táet ass Óengus linni a dochum dús in n-aithgne in n-ingin, conda accathar.” Brethae Óengus i carput co mboí oc Síd al Femen. Fled mór lassin ríg ara ciunn. Ferthae fáilte friss. Bátar trí láa ocus teora aidchi ocond fhleid. “Tair ass trá,” ol Bodb, “dús in n-aithgne in n-ingin conda aiccther.” “Ci ad-da-gnoe, ní-s cumcaim-si a tabairt acht ad-n-da-cether nammá.”
To-lotar íarum co mbátar oc Loch. Co n-accatar inna tri cóecta ingen macdacht. Co n-accatar in n-ingin n-etarru. Ní tacmuictis inna hingena dí acht coticci a gualainn. Slabrad airgdide eter cach dí ingin. Muince airgdide imma brágait fadisin ocus slabrad di ór fhorloiscthiu. Is and as-bert Bodb: “In n-aithgén in n-ingen n-ucut?” “Aithgén écin,” ol Óengus. “Ní-m thá-sa cumacc deit,” ol Bodb, “bas móo.” “Ní báe són,” ol Óengus, “ém; óre as sí ad-condarc; ní cumcub a breith in fecht-so.” “Cuich ind ingen sa, a Buidb?” ol Óengus. “Ro-fetar écin,” ol in Bodb, “Caer Ibormeith, ingen Ethail Anbuail 27 a ssíd Úamain i crích Connacht.”27
Do-comlat ass íarum Óengus ocus a muinter dochum a críche. Téit Bodb laiss co n-árlastar in nDagdae ocus in mBoinn oc Bruig maicc ind Óicc 28. Ad-fíadat a scéla doib ocus ad-fídatar doib amail mboíe eter cruth ocus écoscc amail ad-condarcatar. Ocus ad-fídatar a hainm ocus ainm a hathar ocus a senathar. “Ní ségdae dúnn,” ol in Dagdae, “ná cumcem do socht.” “Aní bad maith duit, a Dagdai,” ol Bodb. “Eircc dochum n-Ailella ocus Medbae 29 ar is leo bíid inna cóiciud ind ingen.”2829
Téit in Dagdae co mboí i tírib Connacht, trí fichit carpat a lín. Ferthae fáilte friu lassin ríg ocus in rígnai. Bátar sechtmain láin oc fledugud íar sin im chormann doib. “Cid immu-b-rácht?” ol in rí. “At-tá ingen lat-su it fherunn,” ol in Dagdae, “ocus ro-s car mo macc-sa, ocus do-rónad galar dó. Do-dechad-sa cuccuib dús in-da tartaid don macc.” “Cuich?” ol Ailill. “Ingen Ethail Anbuail.” “Ní linni a cumacc,” ol Ailill ocus Medb. “Dia cuimsimmis do-bérthae dó.” “Ani for-maith -congairther rí in tshíde cuccuib,” ol in Dagdae.
Téit rechtaire Ailella cucci. “Timmarnad duit ó Ailill ocus Meidb dul dia n-accaldaim.” “Ní reg-sa,” ol sé. “Ní tibér mo ingin do macc in Dagdai.” Fásagar co hAilill anísin. “Ní étar fair a thuidecht; ro-fitir aní dia congarar.” “Ní báe,” ol Ailill, “do-rega-som ocus do-bértar cenna a laech laiss.” Íar sin cot-éirig teglach n-Ailella ocus muinter in Dagdai dochum in tshíde. In-rethat a síd n-uile. Do-sm-berat trí fichtea cenn ass ocus in ríg co mboí i Crúachnaib i n-ergabáil.
Is íarum as-bert Ailill fri hEthal n-Anbuail: “tabair do ingin do macc in Dagdai.” “Ni cumcaim,” ol sé. “Is móo a cumachtae in-dó.” “Ced cumachtae mór fil lee?” ol Ailill. “Ní anse; bíid i ndeilb éuin cach la blíadnai, in mblíadnai n-aili i ndeilb duini.” “Ci-ssí blíadain mbís i ndeilb éuin?” ol Ailill. “Ní lemm-sa a mrath,” ol a hathair. “Do chenn dít,” ol Ailill, “mani-n écis-ni.” “Níba sia cucci dam-sa,”ol sé. “At-bér-sa,” ol sé; “is lérithir sin ro-n gabsaid occai. In tshamuin-se as nessam bieid i ndeilb éuin oc Loch Bél Dracon, ocus ad-cichsiter sain-éuin lee and, ocus bieit trí cóecait géise n-impe; ocus at-tá aurgnam lemm-sa doib.” “Ni báe lemm-sa íarum,” ol in Dagdae, “óre ro-fetar a haicned do-s-uc-so.”
Do-gníther íarum cairdes leu .i. Ailill ocus Ethal ocus in Dagdae ocus soírthair Ethal ass. Celebraid in Dagdae doib. Ticc in Dagdae dia thig ocus ad-fét a scéla dia macc. “Eirc immon samuin as nessam co Loch Bél Dracon conda garae cuccut dind loch.” Téit in Macc Óc co mboí oc Loch Bél Dracon. Co n-accae trí cóecta én find forsind loch cona slabradaib airgdidib co caírchesaib órdaib imma cenna. Boí Óengus i ndeilb doínachta for brú ind locha. Con-gair in n-ingin cucci. “Tair dom accaldaim, a Chaer.” “Cia do-m-gair?” ol Caer. “Cotot-gair Óengus.” “Regait diandom fhoíme ar th’ inchaib co tís a lloch mofhrithisi.” “Fo-t-shisiur,” ol sé.
Téiti cucci. Fo-ceird-sium dí láim forrae. Con-tuilet i ndeilb dá géise co timchellsat a lloch fo thrí conná bed ní bad meth n-enech dó-som. To-comlat ass i ndeilb dá én fhind co mbátar ocin Bruig Maicc in Óicc, ocus [ch]echnatar cocetal cíuil co corastar inna dóini i súan trí láa ocus teora n-aidche. Anais laiss ind ingen íar sin.
L’âme de Aubierge avait déambulé dans les limbes une éternité, ou le bref instant d’un battement de cils. La notion de durée n’y a pas de sens. Dans ce monde gris, désert, où règnent monotonie et immobilité.
Le silence n’y était troublé que par un « dum-dum… dum-dum… dum-dum… », auquel se mêlait un « pup-pup-pup… pup-pup-pup… ».
Il y avait… un moment qu’elle ne les entendait plus.
Ici, elle ne souffrait plus.
Elle n’était plus inquiète ni malheureuse.
Son âme était aussi vide que l’étaient ses yeux dans le corps qu’elle avait déserté.
Elle était assise, immobile, sur des galets gris — qu’elle ne sentait pas.
Face à une étendue d’eau grise — qu’elle ne voyait pas.
Et là-bas, au loin, à l’endroit où le ciel gris rejoignait l’onde…
Elle ne vit pas davantage la vague naître.
La vague avançait.
Elle grossit, barrant l’horizon.
Elle approchait, elle touchait toujours le ciel.
Elle était si haute que toute autre créature aurait fui depuis longtemps.
Elle était immense.
Elle se précipita vers le rivage à la vitesse d’un tsunami.
Aubierge fut heurtée de plein fouet, submergée, emportée, ballottée comme un fétu par une gigantesque vague d’amour.
***
Notes :
21)Aislingiu Óenguso Maicc in Dagdai : récit traditionnel gaélique.
Dans ton monde, sa forme comme sa portée varient selon les versions, mais il appartient toujours au cycle mythologique irlandais.
Vous pouvez en consulter une version trilingue à l’University College Cork — Irish Sagas Online, par exemple.
22)Fingen ➢ druide et médecin attitré du roi Conchobuir. Son nom signifie « blanc-né ». Dans le récit de la mort de Conchobuir, c’est lui qui soigne le roi, atteint d’un projectile de fronde — confectionné avec la cervelle de Mheis Gheára. Ne pouvant le retirer sans provoquer la mort, il le maintient en cousant un fil d’or.
23)Boann (Vache blanche — Bó-Fhinn) ➢ déesse de la lignée des Tuatha Dé Danann. Connue pour avoir créé la rivière Boyne. Épouse d’Elcmar, frère du Dagdai, dont elle devient la maîtresse. Le Dagdae arrêta le soleil pendant neuf mois pour dissimuler l’adultère : Óengus fut conçu, porté et né en une seule journée.
24)Dagda (Dieu Bon — Dag Da) ➢ dieu majeur des Tuatha Dé Danann, juste après Lug. Génitif : Dagdai. Nominatif / datif : Dagdae.
25)Sidh ➢ mot de lieu, d’histoire et de passage vers l’Autre Monde. À l’origine : tumulus, tombeaux à couloir, forts circulaires (raths).
26)Bodb ➢ ici Bodb Derg (« corbeau rouge »), fils du Dagdai, son successeur comme roi des Tuatha Dé Danann. À ne pas confondre avec la déesse Bodb, l’une des trois Mór-Ríoghain (Morrígan).
27)Eathal Anbúail ➢ dans ton monde, roi du Sidh Uamain dans le Connaught.
28)Brú na Bóinne ➢ lieu de résidence du Dagdai. Dans ton monde, ensemble majeur de sites mégalithiques du Néolithique (Dowth, Newgrange, Knowth, Fourknocks, Tara).
29)Ailill mac Máta ➢ dans ton monde, roi du Connaught ; Medb, son épouse.